Grób Otto Boost’a na cmentarzu w Farynach

farynyCmentarz ewangelicko-augsburski w Farynach najprawdopodobniej sięga czasów pierwszych osadników (II poł. XVII w.). Dzieje nekropolii nie są znane, poszukiwane są fakty związane z historią miejsca, zwłaszcza okresu sprzed II wojny światowej. Jako najstarszy obiekt historyczny charakteryzuje miejscowość i mówi niejako o korzeniach Faryn, gdyż na cmentarzu znajdują się mogiły przeważnie dawnych mieszkańców (niemieckich Mazurów).

Podobnie jak większość cmentarzy ewangelickich świadczy o dramatach wojny, o stosunkach polsko-niemiecko-rosyjskich pisanych krwią ofiar. Znajdują się bowiem groby żołnierzy niemieckich, rosyjskich, polskich z dwóch ostatnich wojen. Jest także mogiła żołnierza francuskiego.

Na uwagę zasługuje kwatera wojenna, w której spoczywają 3 nieznani żołnierze rosyjscy polegli pod koniec 1914 roku oraz prochy żołnierza niemieckiego Otto Boost’a poległego 11.11.1914 roku. Przez długie lata powojenne cmentarz popadł w niemal całkowitą ruinę. W roku 1986 podczas sporządzania dokumentacji kwalifikującej cmentarz do wpisania w Rejestr zabytków, wogóle  nie zauważono kwatery wojennej, porośniętej drzewami i krzewami, leżącej na obrzeżach nekropolii. Świadczy o tym brak jakiejkolwiek adnotacji w dokumentach złożonych w Urzędzie Konserwatora. Historyk dr Zbigniew Kudrzycki w "Roczniku Mazurskim" t.II/1997 napisał, że inskrypcja nagrobna Otto Boost’a nie zachowała się. Informacja o pochowanych żołnierzach widniała jedynie w opracowaniu Maxa Dehnena "Kriegsgraeber in Ostpreussen":Farienen, Dorffriedhof: Landwehrm. Boost vom 4. überplanm. Landw. Inf. Batl. IV. A.K. Bitterfeld; 3 Russsen (Nov. 14).

W roku 2008 podczas usuwania drzew w ramach rozpoczętych prac renowacyjnych odnaleziono w kwaterze żołnierskiej nagrobną tablicę Boost’a. Inskrypcja nagrobkowa zawiera jedynie błąd w pisowni nazwiska (Bost zamiast Boost); wszystkie inne dane: imię, data śmierci, formacja wojskowa zgadza się w zupełności. M. Dehnen podaje nazwisko Boost, które widnieje również na pomniku w Löbnitz.  Otóż w internecie przypadkowo znalazłem  pomnik upamiętniający żołnierza w jego rodzinnej miejscowości Löbnitz (Saksonia). Napisano na nim, że poległ w Friedrichshof (Rozogi). Zwróciłem się do tamtejszego Urzędu Meldunkowego. Pracownik gminy podała datę jego urodzenia i orientacyjne miejsce śmierci. W Urzędzie mają zanotowane, że zginął koło Rozóg. Godna uwagi jest pomoc Urzędu w odnalezieniu jego rodziny. Po 96 latach dowiedzieli się, że jego grób jest w Farynach. Prawdopodobnie nigdy nie podjęto starań odnalezienia mogiły. Nie było to trudne znając przybliżone miejsce śmierci. Książka Dehnen’a natomiast  dostępna jest nawet w Polsce. Prawnuczka pofatygowała się odszukać metrykę urodzenia pradziadka. Przekazała zwięzłe dane o przodku, udostępniła jego fotografię oraz zdjęcia  pomnika.

faryny2 faryny3

Otto Boost urodził się 7 września 1878 roku w Löbnitz. Był wyznania ewangelickiego, co poświadcza rodzina i  odpis aktu urodzenia z 4 kwietnia 1934 roku: W Urzędzie Stanu Cywilnego zapisano, że Gottlieb Boost zamieszkały w Roitzschjora (obecnie dzielnica gminy Löbnitz), wyznania ewangelickiego osobiście stawił się w USC i powiadomił, że jego żona Friederike Boost urodziła 7 września 1878 roku w południe o 12.15 dziecko płci męskiej, któremu nadano imię Friedrich Otto. Dziecko zostało wpisane do Księgi rejestrów i poświadczają to urzędnicy: Schreiber i Rabe.

Przed I wojną światową Boost pracował w gospodarstwie rolnym u Heinricha Bauermeister, który ufundował pomnik swoim zmarłym pracownikom i zarazem żołnierzom Wielkiej Wojny. Tak zatem zginął koło Rozóg, pochowano go w Farynach, pomnik upamiętniający żołnierza i innych poległych znajduje się w jego rodzinnych stronach. faryny1Nikt z rodziny nie zna okoliczności śmierci Otto. Wydaje się, że najbardziej prawdopodobną hipotezą, którą można wiązać z jego śmiercią jest wydarzenie z 11.11.1914 roku, gdy żołnierze rosyjscy przeprowadzili atak na pociąg niemiecki relacji Pisz-Szczytno we wsi Jeruty Wielkie. Zgadzałaby się z tym data jego śmierci, i obecność w okolicach Rozóg żołnierzy batalionu Armii Bitterfeld[1], do której przynależał Boost. Dodatkowym argumentem jest fakt, że wśród rannych był piekarz z Faryn o nazwisku Heling[2]. Nie tłumaczy to jednak obecności Otto Boost’a  w pociągu czy walki w obronie pasażerów, ale  zbieżność tragicznej  daty jego śmierci z tragicznymi losami żołnierzy i pasażerów jest jakąś przesłanką. Niewiele brakowało, aby wspomniany Heling znalazł się na tym samym faryńskim cmentarzu co Boost. Z jednej strony cóż może kogo interesować jakiś żołnierz z I wojny św., z drugiej cieszy to, że stary, wiekowy grób i opuszczone, zaniedbane, zniszczone cmentarze ewangelickie, które dziś próbujemy ratować, przez fakt odnalezienia rodziny stają się mniej anonimowe, mniej obce.

Opracował: Roman



[1] Zginęło wówczas 7 żołnierzy i 14 osób cywilnych, w: Erinnerungen an den 1. Weltkrieg
in Ortelsburg, w: Ortelsburger Heimatbote 2006- 43, płyta PDF- Daten- DVD, s. 2002- 2010.

[2] Tłum. z niem., 11 listopada 1914 roku mocna jednostka rosyjska z dwoma działami podjęła niespodziewanie konny atak aż do przejścia kolejowego w Jerutach Wielkich. Przy tym Rosjanie ostrzelali z niewielkiej odległości pociąg osobowy, który nadjechał z kierunku Pisza i unieruchomili go. W trakcie ataku zostało zabitych 22 pasażerów, a 46 zostało rannych. Pośród nich znajdował się nasz piekarz Heling, który został ranny od ciosu szabli i pchnięcia lancą, K. Bojahr, Farienen- Das Dorf im Walde, w: Ortelsburger Heimatbote 1992- 29, płyta PDF- Daten- DVD, s. 18-35.

 

Copyright © Remes
Design by : rygielpisz.eu.